Diamenty 4C

Najbardziej popularną oceną jakości diamentów jest metoda 4C – skrót pochodzący od pierwszych liter czterech angielskich słów:
 
1. Carat (karat – jednostka określająca wagę kamienia)
2. Colour (barwa)
3. Clarity (czystość)
4. Cut (szlif)

Carat (ct)

Karaty

Nazwa “karat” pochodzi od nazwy drzewa szarańczyn strąkowy (łac. ceratonia siliqua), którego nasiona nazywane chlebem świętojańskim, mają po wysuszeniu jednakową masę ok 0,2g. Służyły one w średniowieczu do ważenia kamieni szlachetnych na Bliskim Wschodzie. Masę diamentów podajemy w karatach metrycznych. Jeden karat to masa 0,2g. Od masy diamentu m.in. zależy jego wartość. Im większy kamień, tym jest on cenniejszy. Masę karatową podajemy z dokładnością dwóch miejsc po przecinku.

Poniższa tabela opisuje masy diamentów o szlifie okrągłym wyrażone w karatach, oraz orientacyjne ich średnice w mm:
 
Masy diamentów o szlifie okrągłym wyrażone w karatach oraz orientacyjne ich średnice w mm

Colour (barwa)

 
Według Amerykańskiej skali GIA (Gemological Institute of America), najczęściej używanej w Europie skala barw diamentów opisywana jest następująco:
 
D, E, F – bezbarwne 
G, H, I, J – bliskie bezbarwnych
K, L, M – lekko żółte
N, O, P, Q, R – jasne żółte
S, T, U, V, W, X, Y, Z – żółte
Europejska skala barw diamentów

Bardzo rzadko zdarzają się diamenty bezbarwne (białe) nawet mimo oceny wzrokowej, gdy uważamy je za takie w rzeczywistości mają one lekkie zabarwienie. Wpływ ma na to obecność innych pierwiastków w sieci krystalicznej diamentu, takich jak np.: azot, mangan czy bor. Dzięki tym pierwiastkom możemy stwierdzić, że diamenty występują we wszystkich możliwych barwach i odcieniach. Najczęściej spotykane odcienie to żółty, różowy, niebieski. Czerwone i zielone bardzo rzadko przekraczają wagę jednego karata. Diamenty czerwone są wyjątkowo trudne do znalezienia. Wiadomo tylko o 5 egzemplarzach na całym świecie, które na swoją rzadkość występowania, budzą namiętności u kolekcjonerów i jubilerów, osiągając zawrotne ceny na aukcjach (np. czerwony diament Raj Red o masie 2,30 ct pochodzący z Indii został wyceniony na 42mln $).

Clarity (czystość)

Czystość diamentu jest kolejnym parametrem mającym wpływ na jego cenę. Oczywiście im czystszy kamień tym jego jakość i cena jest wyższa. Ocenę czystości diamentu najlepiej przeprowadzić fachowym okiem używając lupy o min. 10-cio krotnym powiększeniu. Większość diamentów posiada znamiona wewnętrzne tzw. inkluzje (bezpostaciowe wrostki) oraz znamiona zewnętrzne tzw. skazy. Na podstawie ich zagęszczenia, rozmieszczenia oraz wielkości, określa się stopień czystości, który opisuje tabela poniżej:

Stopień czystości diamentu
Ewentualne skazy czy inkluzje w skali od LC do SI2 jesteśmy w stanie dostrzec tylko przy pomocy lupy, natomiast od P1 do P3 wady te są widoczne przy nieuzbrojonym oku. Przy większych kamieniach stosuje się rozgraniczenie: np. VVS rozgranicza się na VVS1 i VVS2, gdzie 1 jest lepszym jakościowo kamieniem od 2. Warto wiedzieć co opisuje poszczególny parametr:
 
LC/FL – (Loup Clean, Free of Inclusions/Flawless) najczystszy diament, wolny od znamion wewnętrznych (inkluzji) oraz znamion zewnętrznych (skaz),
 
VVS1, VVS2 – (Very, Very Small Inclusions) bardzo, bardzo małe zanieczyszczenia (inkluzje) widoczne tylko pod mikroskopem przy bardzo dokładnym badaniu. Niemal niewidoczne przez lupę o 10 krotnym powiększeniu,
 
VS1, VS2 – (Very Small Inclusions) bardzo małe zanieczyszczenia widoczne tylko przez lupę w tafli i podstawie diamentu,
 
SI – (Small Inclusions) nieznaczne inkluzje widoczne tylko przez lupę przy 10-krotnym powiększeniu. Widoczne przez taflę kamienia, jednak gołym okiem niedostrzegalne,
 
P1, P2, P3 – (1st, 2st, 3st Pique) są to kamienie najniższej klasy. Zanieczyszczenia są widoczne gołym okiem nawet przez osobę, która jest laikiem w ocenie kamieni. Stopniowanie od 1 do 3 oznacza, że przy 1 inkluzje są widoczne gołym okiem ale trudne do rozpoznania, natomiast przy 3 są widoczne gołym okiem oraz pokrywają ponad 50% kamienia.
Zbyt duża ilość inkluzji obniża poziom brylancji oraz istotnie wpływa na przeźroczystość kamienia i powoduje niewłaściwe rozchodzenie się promieni świetlnych wnikających do wnętrza kamienia.
 

Cut (szlif)

Ma istotny wpływ na jakość kamienia. Tylko idealny szlif gwarantuje wydobycie żaru z kamienia i idealne odbijanie światła od faset. Ocena wykończenia i proporcji szlifu obejmuje następująca skalę:
1. Excellent – Doskonała
2. Very Good – Bardzo dobra
3. Good – Dobra
4. Fair – Zadowalająca
5. Poor – Słaba